Beste mensen,
Met belangstelling hebben we de ontwikkelingen rond jullie initiatief gevolgd. Het is een serieuze poging om vanuit een brede linkse samenwerking iets (praktisch) te doen met de 'crisis'. Tot nu toe leek het vooral dat we vanuit die hoek niet wisten wat we hiermee aan moesten. In beginsel waren we dan ook enthousiast over het ontstaan van 'Rekening Retour', en van plan ons hierbij aan te sluiten.
Nu we de verklaring cq oproep voor de manifestatie op 23 oktober as onder ogen hebben gekregen, is dit aanvankelijke enthousiasme echter omgeslagen in stevige teleurstelling. Wij kunnen ons niet vinden in de koers die met deze verklaring ingeslagen wordt.
We begrijpen heel goed dat je niet je hele verhaal kwijt kunt in een kort manifest of oproep, en dat de nadruk ligt op concrete zaken. Dat gezegd hebbende kunnen we echter niet anders dan constateren dat jullie verklaring wel erg oppervlakkig, reformistisch en eendimensionaal is. Verder dan een oproep om tot een andere, minder a-sociale, invulling van bezuinigingen te komen komt het niet. De fundamenten van het huidige kapitalistische systeem blijven volledig buiten beeld. Daarmee wordt in feite gesuggereerd dat er oplossingen mogelijk zijn binnen dit systeem, terwijl jullie net zo goed als wij weten dat dit een illusie is.
Laten we onszelf eerst de vraag stellen wat de 'crisis' nu eigenlijk is. In essentie is het niet meer dan een toestand, uitgeroepen door staten, supra- en internationale instellingen en het bedrijfsleven. Zij zien een hapering in het functioneren van het kapitalistische systeem, in de mogelijkheid om winsten te accumuleren ten gunste van een kleine elite. Voor het grootste deel van de wereldbevolking betekent het kapitalisme echter al een permanente crisis. Wij voelen ons dan ook helemaal niet geroepen met staat en bedrijfsleven mee te denken over hoe uit de door hen uitgeroepen crisis te komen, teneinde het kapitalistische systeem weer beter te laten functioneren. We moeten ons richten op de echte crisis, het systeem zelf, dat de hele wereld al eeuwen in een steeds verstikkendere houdgreep houdt.
We hebben er niets op tegen geld weg te halen bij de rijken, maar dat is niet meer dan een schijnoplossing zolang het systeem dat de enorme ongelijkheden in de verdeling van macht en rijkdom überhaupt creëert blijft voortbestaan. Alleen door een einde te maken aan dat systeem kan er hoop zijn op echte verandering in de richting van een vrijere, rechtvaardigere en meer humane wereld. Dat is niet van vandaag op morgen mogelijk, maar we moeten dit doel wel voor ogen houden.
Door eisen zo nadrukkelijk binnen de kaders van het huidige systeem te formuleren als jullie doen, en bovendien ze zeer defensief op te stellen, verdwijnt dat uiteindelijke doel echter uit zicht. De reformistische eisen worden gepresenteerd als de doelen in zichzelf en schuiven het eigenlijke probleem naar de achtergrond.
Los daarvan hebben wij grote moeite met de eis 'vecht voor elke baan'. Er is een heleboel werk dat bijdraagt aan onderdrukking, uitbuiting en milieuvernietiging. We zien de betreffende banen liever vandaag dan morgen verdwijnen. Zo hebben wij geen enkele moeite met het failliet gaan van bedrijven die zich met dubieuze activiteiten bezig houden of met forse ontslagen bij bijvoorbeeld politie of defensie. Dat er voor de mensen die hierbij op straat komen te staan een goed sociaal vangnet moet zijn en dat er naar gestreefd moet worden dat zij eventueel wel zinvol werk gaan doen is een ander verhaal.
We zijn op zich verheugd dat, naar wij begrepen hebben na een felle discussie, tenminste nog een enkele opmerking over zondebokpolitiek en discriminatie in de verklaring is opgenomen. Dit laat echter onverlet dat het een groot gemis is dat vele andere met de 'crisis' samenhangende punten onbenoemd blijven.
De gevolgen van de 'crisis' krijgen niet enkel vorm in bezuinigingen, of zelfs in een breder financieel kader. De keuzes die met name rechtse, maar in meer of mindere mate alle partijen, maken ten aanzien van de 'crisis' kunnen niet los gezien worden van hun andere politieke keuzes. We krijgen te maken met toenemende repressie, het steeds hoger optrekken van de muren van Fort Europa, het verder ondergeschikt maken van natuur- en milieubelangen, het niet aanpakken van de klimaatcrisis, een voortdurend militarisme om westerse belangen te beschermen enzovoort.
Ronduit schokkend vinden wij het volledig ontbreken van een internationale dimensie in de verklaring. Hoewel we zeker niet blind zijn voor de gevolgen van de 'crisis' voor met name de lagere klassen en uitgeslotenen binnen Nederland, mogen we niet vergeten dat de primaire slachtoffers van de 'crisis' zich bevinden in de zogenaamde Derde Wereld. Zoals altijd worden de negatieve consequenties van het functioneren van het kapitalistische systeem uiteindelijk vooral op hen afgewenteld. Het is onbestaanbaar dat dit punt nergens in de verklaring gemaakt wordt. Zelfs de dreigende forse bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking - met alle mitsen en maren met betrekking tot de vormgeving daarvan - worden niet genoemd.
We hebben begrepen dat het een bewuste keuze is om aan het werk te gaan met een gematigd en toegespitst manifest, om zoveel mogelijk mensen te kunnen bereiken en een zo groot mogelijke demonstratie op 23 oktober neer te zetten. Jullie nemen daarbij het woord 'verzet' in de mond.
Wellicht is het op basis van dit manifest, in combinatie met een nieuw rechts regeerakkoord of de dreiging daarvan, inderdaad mogelijk een substantiële hoeveelheid mensen op de been te krijgen op die dag. Zowel inhoudelijk als methodisch zal dit echter grotendeels een schijnmassa zijn. Leuk voor een plaatje in het nieuws, maar door gebrek aan daadwerkelijke betrokkenheid en inzet, niet in de laatste plaats door daar gewoonweg niet om te vragen, met een zeer wankele basis.
Verzet krijgt niet vorm in één grote demonstratie met reformistische eisen, waarna het overgrote deel van de deelnemers weer naar huis gaat. Serieus verzet is een kwestie van lange adem en van het richten op de kern van de problemen. Wij geven daarom de voorkeur aan een aanvankelijk misschien kleiner maar wel serieus verzet, dat op langere termijn opgebouwd wordt en echt een vuist wil en kan maken tegen het kapitalisme. Een verzet vanuit de basis, gezamenlijk opgebouwd door de mensen die zich ermee bezig houden, en niet geïnitieerd en gecontroleerd door enkele grotere organisaties, die zich binnen de gematigde hoek bevinden en top-down georganiseerd zijn (SP, FNV) en die vooral ondersteuning hopen te vinden voor hun positie binnen het systeem. We begrijpen natuurlijk dat het voortouw genomen moet worden, en dat grotere organisaties daarvoor beter uitgerust zijn, maar we verzetten ons tegen de machtspositie en doorslaggevende rol die die organisaties daarmee voor zichzelf creëren.
Binnen een serieus verzet tegen het huidige systeem is overigens per definitie geen leidende rol weggelegd voor een parlementaire partij. Dergelijk verzet moet worden opgebouwd vanuit de basis.
Dat een bredere samenwerking van iedereen inschikkelijkheid vraagt is logisch, maar in Rekening Retour wordt die inschikkelijkheid wel heel erg één kant, dat wil zeggen de gematigde hoek, op gedwongen. Wat dan overblijft dreigt een lege huls te worden, een vehikel van een aantal grotere leidingnemende groepen die hun eigen agenda voeren en hun eigen belang dienen. We vragen ons af wat jullie nu eigenlijk hopen te bereiken.
We willen niet aan ideologische scherpslijperij doen en alle initiatieven waar wij onze twijfels bij hebben afbranden, maar jullie verklaring valt ons wel zodanig tegen dat we ons genoodzaakt voelen ons hierover uit te spreken. Zeker nu jullie zoveel mogelijk andere organisaties en groepen oproepen zich achter deze oproep voor de demonstratie te scharen. Op deze basis zullen wij dit helaas niet kunnen doen.
Het is overigens geenszins onze bedoeling jullie verder voor de voeten te lopen. Wij richten onze activiteiten liever op het bevechten van de heersende machten. We hopen echter wel dat deze open brief een bijdrage levert aan een verdere discussie, zowel binnen jullie initiatief als breder binnen links, om uiteindelijk gezamenlijk tot een sterkere beweging te komen.
Met strijdbare groet,
Anarchistisch Kollektief – Utrecht
Anarchistische Anti-deportatie Groep Utrecht
Werkgroep Stop Deportaties
